Iedereen kent het gevoel, na een bijzonder boek. Of een bijzondere film. Museum. Gedicht, vul maar in: “Dit was zó goed, dit moet ik anderen vertellen. Deze ervaring wens ik iedereen toe.”

Met precies dat gevoel van gelukkige ontdekking, van plaatsvervangende blijdschap, wil de Turing Foundation mensen laten genieten van kunst. Want de ervaring die hoort bij een buitengewoon kunstwerk wensen wij iedereen toe.

“Mensen laten genieten van kunst”. Een nogal wereldomvattende doelstelling die wij om praktische redenen bijna onmiddelijk hebben ingeperkt tot “Mensen in Nederland laten genieten van kunst”. En ook dat bleek niet bepaald concreet genoeg om met de stroom aanvragen om te kunnen gaan die op gang kwam toen de Turing Foundation zijn deuren openede. Schilderkunst. Theater. Architectuur. Modern ballet. Middeleeuwse restauraties. Mime-spelers. Buikdanseressen - ik maak geen grapje. En niet te vergeten speedcarving. (Weet u wel? De kunst om uit de losse pols, onder tijdsdruk, met een kettingzaag een kunstwerk uit een kuub boomstam te carven).

Sinds anderhalf jaar beperkt de Turing zich daarom tot het laten genieten van mensen in Nederland van poezie, live muziek, en beeldende kunst.

Genieten van kunst. Het gaat om kunst, en om het publiek. De Turing steunt geen kunstenaars, of mensen die kunstenaar willen worden. Maar als je als kunstenaar eenmaal iets prachtigs gemaakt hebt, willen we graag helpen om daar zoveel mogelijk mensen van te laten genieten.

Wat betreft beeldende kunst zijn het volgens ons de musea, en alleen de musea, die beeldende kunst het beste kunnen tonen zodat mensen er van kunnen genieten.

En Nederland is best een beetje verwend. Nederland heeft heel wat musea, die er al heel wat aan doen om mensen van hun collectie te laten genieten. De Turing Foundation hoeft hen daarin niet te stimuleren.

Daarom concentreert onze financiering van musea zich met name op tentoonstellingen waarbij werk naar Nederland wordt gehaald dat normaal alleen in het buitenland te zien is. Omdat nu eenmaal niet idereen naar Parijs of New York kan reizen om van al het moois te genieten.

En wij subsidieren de toegankelijkheid, bijvoorbeeld het vervoer naar musea toe, zoals wij doen met de “TuringCar” - de gratis Turing Museumbus - die nu in Rotterdam rondrijdt.

De laatste jaren hebben we echter nog een manier uitgewerkt om meer mensen in Nederland te laten genieten van beeldende kunst. Om musea te stimuleren om nog interessantere tentoonstellingen te maken. Nog ambitieuzer. Nog unieker. Met nog buitengewonere invalshoeken, en met nog meer werk dat normaal niet in Nederland te zien is.

En dat is de Turing Toekenning.

Want wat is onze ambitie hier?

Om te beginnen: Ja, natuurlijk: Uit de inzendingen van de Turing Toekenning zoeken wij de allerbijzonderste tentoonstelling, die met bijna een half miljoen euro op zak natuurlijk een stuk haalbaarder wordt. In veel gevallen is de helft van de kosten dan al gedekt.

Ten tweede werkt het feit dat zo’n groot bedrag al is binnengehaald vaak als vliegwiel voor het verkrijgen van verdere financiering.

En ten derde - zo hopen wij - geeft het winnen van deze toekenning een bepaalde prestige, die óók helpt bij het verdere fondsenwerven. En te zijner tijd misschien ook publiekstrekkend kan werken.

Maar er is meer. Zodadelijk worden namelijk de Turing Toekenning nominaties bekend gemaakt. Net als bij een oscaruitreiking is er maar één winnaar, maar hopelijk ook net als bij de Oscars is zelfs een nominatie heel prestigieus. Het is in ieder geval zeker onze intentie en ambitie dat ook tentoonstellingen met een Turing nominatie op zak makkelijker fondsen zullen kunnen werven. De genomineerde musea krijgen dan ook, naast een mooie trofee, de rechten op bepaalde actie-logos die op fondenwervende of andere communicateie gebruikt kunnen worden.

Tenslotte, en ten vijfde - jawel! - is het onze overtuiging dat zelfs het meedingen naar de toekenning een stimulerend effect heeft gehad. Musea hebben dromen van de plank gepakt, afgestoft, vervolmaakt wat betreft gezondheid van budget, gedegenheid van marketingplan en publieksbereik. Wij denken dat er nu een goede kans is dat zelfs de musea die straks zonder nominatie naar huis gaan, hun plan niet terug in de kast leggen, maar weer zo enthousiast zijn geworden, en hun plan weer zoveel concreter hebben gemaakt, dat ook hun bijzondere tentoonstelling er toch zal komen.

Op al deze manieren, via al deze hefboomwerkingen, denken wij dat onze tweejaarlijkse investering van een half miljoen euro uiteindelijk een veelvoud daarvan aan bijzondere, genietbare kunst in Nederland zal opleveren.

Wij zijn tevreden over deze eerste Turing Toekenning. Het is slechts vijf maanden geleden dat we hem lanceerden, dus het is fantastisch dat we zestien concepten mochten ontvangen, uit alle hoeken van het land. Het was - vanwege diezelfde korte termijn - te verwachten dat de meeste inzendingen duidelijk lang gekoesterde dromen betroffen, soms al ver uitgewerkt, soms zelfs al in vergevorderde verwezenlijking. Dat mag, maar we waren heel verheugd dat men ook af en toe tot nieuwe dromen is aangezet. Dat stond natuurlijk nergens, maar van enkele concepten geloven wij dat ze zijn bedacht met de droom van een Turing Toekenning in het achterhoofd. Deze concepten vertoonden echter - misschien deels weer te wijten aan de korte termijn - nogal wat onvolkomenheden of zelfs onvoorstelbaarheden qua budget, concept en diepgang.

Het moet ons sowieso van het hart - zowel van de bestuursleden als van onze gewaardeerde adviseurs, Jan Piet Filedt-Kok en Carel Blotkamp - dat de uitwerking van de meeste concepten - als je bedenkt dat dit de creme-de-la-creme van gedroomde tentoonstellingen zou moeten zijn - dat de uitwerking van de meeste concepten nogal behoudend was. Het is natuurlijk zo dat wanneer je een “kunstschatten uit X” of een “overzichtstentoonstelling van Y” optuigt, je zonder verdere diepgang toch wel kunt rekenen op de komst van liefhebbers van X of Y. Maar juist diepgang maakt het verschil tussen “vergeetbaar” en “bijzonder”. Onze adviseurs speculeerden zelfs dat dit representatief zou kunnen zijn voor het huidige tentoonstellingsbestel in Nederland: een steeds snellere opeenvolging van tentoonstellingen met gemiddeld steeds minder diepgang. Zo kan je ondanks een gevarieerd aanbod toch in een sleur van “meer van hetzelfde” terecht komen. Het omgekeerde, dus, van “kunst”.

Goed. Voorzover een en ander het gevolg was van de korte termijn, belooft dat veel goeds voor de volgende Turing Toekenning, waarvoor de musea twee jaar de tijd zullen hebben. En wees gerust, ondanks de kritische noot zaten er dit jaar voldoende bijzondere concepten bij, van voldoende kwaliteit en voldoende aanstekelijk enthousiasme, om het de adviseurs en het bestuur moeilijk te maken en om de keuze van de nominaties en winnaar spannend te houden. Het was een snoepdoos. Wij wensen u toe dat al deze tentoonstellingen uiteindelijk verwezenlijkt kunnen worden. De meeste zou ik niet willen missen.

Ik vraag nu graag uw aandacht voor Job Cohen, die de nominaties en winnaars bekend zal maken.